Yapay Zeka Paradoksu ve IP: Ürün Geliştirmek Kolaylaşırken, Farklılaşma Zorlaşıyor
Feb 11, 2026
Uzun yıllardır devam eden ama hayatımıza 2023'ten beri her alanda giren yapay zeka (AI), bir çok noktada işlerimizi kolaylaştırdı, otomatize etti ve geliştirdi.
Uygulama geliştirme sektöründe, iş akışlarının ayrılmaz bir parçası haline geldi. İlk fikirden, pazar araştırmasına, marka kimliği oluşturmaktan, ürün tasarımına. Sonrasında da development süreçlerinde başrol oynamaya başladı.
Bununla birlikte Indie geliştiriciler ve Startup'lar için yapay zeka inanılmaz fırsatlar yarattı. Kaynağı sınırlı olan ekiplere ve kişilere, ürün geliştirebilme şansı verdi. Özellikle teknoloji geliştiren ürün takımlarında, departmanlar ve ünvanlar ortak bir alana doğru evrilmeye başladı. Bir ürün tasarımcısı, yaptığı tasarımların Handoff'unu sadece Figma'dan developer'a teslim etmiyor, aynı zamanda Frontend tasklarının bir çoğunu da yapabilir hale geldi.
GitHub Copilot, 2024'te 1,3 milyon kullanıcıya ulaştı (%30 büyüme).
Product Hunt lansmanlarında yapay zeka içerikli ürünler %250 arttı.
Y Combinator'ın son döneminde, solo kurucuların altı haftadan kısa sürede fonksiyonel ürünler çıkardığı onlarca örnek var.
Ancak burada bir problem bekliyor hepimizi. Herkes benzer problemleri çözmek için aynı yapay zeka araçlarını ve aynı "prompt"ları (komutları) kullandığında; özellikler, arayüzler ve marka kimlikleri birbirine büyük oranda benzemeye başlıyor.
"Hız, stratejinin yerini aldı. Fikri varlık koruması ise artık 'temel bir karar' değil, 'sonraya bırakılan bir angarya' olarak görülüyor. İşte en büyük risk burada başlıyor."
Yapay Zeka Görsel ve Fonksiyonel Klonlar Yaratıyor
Bu durum kötü niyetten değil, yapay zekanın doğasındaki yapısal yakınsamadan kaynaklanıyor.
Logo Tasarımı: Midjourney’den "Modern minimalist SaaS logosu" isterseniz, size gradyanlı, yuvarlak fontlu ve geometrik şekilli birbirinin aynısı binlerce seçenek sunar.
İsimlendirme: ChatGPT’ye uygulama ismi sorduğunuzda; "Flow", "Sync", "Beam" veya "Stack" gibi birbirine çok yakın öneriler alırsınız.
Tasarım Dili: Herkes Tailwind CSS veya aynı Figma şablonlarını kullandığında, açılış sayfanız rakiplerinizinkinden ayırt edilemez hale gelir.
USPTO (ABD Patent ve Marka Ofisi) verilerine göre 2023’ten bu yana yazılım kategorisinde "Flow" veya "AI" içeren yüzlerce başvuru çakışma nedeniyle reddedilmeyi bekliyor. Çoğu kurucu, bu çatışmayı ancak yatırım aldıktan veya kullanıcı kazandıktan sonra fark edecek.
Gizli Maliyet: Markanın Ayırt Ediciliği
Bir case study üzerinden inceleyelim:
2025'in sonlarında bir kurucu, tamamen Cursor ve Claude kullanarak bir verimlilik uygulaması geliştirdi. Midjourney ve Nano Banana kullanarak marka kimliğini ve logosunu oluşturdu. MVP'nin (Minimum Uygulanabilir Ürün) hazırlanması sadece üç gün sürdü. Tasarım tertemizdi, özellikler tıkır tıkır çalışıyordu ve sadece iki hafta içinde 2.000 kullanıcıya ulaştılar.
Sonra o e-posta geldi: Sekiz ay önce aynı kategoride çok benzer ismi tescil ettirmiş bir şirketten gelen bir ihtarname.
Kurucunun önünde üç yol vardı:
Yeniden markalaşmak, tüm güveni ve ivmeyi kaybetmek.
Pahalı bir uzlaşma bedeli ödemek.
Karşılayamayacağı bir yasal savaşa girmek.
Ayırt Edicilik: Markanın, sunduğu mal veya hizmeti diğer işletmelerden ayırabilecek nitelikte olması gerekir.
1. "Jenerik İsim" ve "Tanımlayıcılık" Tuzağı
AI girişimlerinin en büyük hatası, sundukları teknolojiyi doğrudan isim olarak seçmeleridir. Kurum, sektördeki diğer oyuncuların kullanımını kısıtlamamak için "tanımlayıcı" isimlere onay vermez.
Riskli Örnekler: "AI Writer", "ChatBot", "Smart Algorithm", "Deep Learning Tech".
Çözüm: Bu kelimeler markanın içinde geçebilir ancak markanın ana unsuru uydurma (fantezi) bir kelime olmalıdır. Örneğin; "OpenAI" veya "Anthropic" gibi. "AI" ibaresi burada tek başına tescil edilemez, ayırt edici bir ekle birleşmelidir.
2. Sınıflandırma Stratejisi (NICE Sınıfları)
Tech ve AI ürünleri için doğru sınıfları seçmek, markanın gelecekteki korunması için kritiktir. Kurum genellikle şu sınıflardaki faaliyetlere bakar:
9. Sınıf: İndirilebilir yazılımlar, yapay zeka tabanlı işletim sistemleri.
42. Sınıf: SaaS (Yazılımın hizmet olarak sunulması), yapay zeka araştırma ve geliştirme hizmetleri, bulut bilişim.
35. Sınıf: Verilerin sistematize edilmesi, online pazar yerleri.
3. AI ile Üretilen Logolarda Özgünlük Sorunu
Eğer logonuzu Midjourney veya DALL-E gibi araçlarla oluşturduysanız, kurumun bakacağı en kritik nokta "telif hakkı ve özgünlük" olacaktır.
Benzerlik Riski: AI modelleri benzer promptlara benzer sonuçlar verebilir. Eğer logonuz başka bir teknoloji devinin (Örn: Apple'ın ısırılmış elması veya Google'ın renk paleti) estetiğine çok yakınsa, kurum "iltibas" (karıştırılma ihtimali) gerekçesiyle başvuruyu reddedebilir.
İnsan Müdahalesi: Tescil makamları, logonun üzerinde ayırt edici grafik dokunuşlar ve tipografik özgünlük arar.
Geliştiricilerin Yapması Gerekenler: Lansmandan Önce Koruyun
1. Tescil Başvurusu Yapmadan Önce Risklerinizi Öğrenin.
Domain almadan veya logo tasarlamadan önce kapsamlı bir marka benzerlik ve risk araması yapın. Sadece tam eşleşmelere değil, fonetik (okunuş) ve görsel benzerliklere de bakın. Marqby, yapay zeka destekli 1.5 milyon tescilli marka arasından analiz ederek size bir risk raporu sunar.
2. Doğru Sınıflarda ve Ülkelerde Dosyalayın
Yazılım markanızın (Sınıf 42) olması, eğitim (Sınıf 41) alanında korunduğunuz anlamına gelmez. Globalleşme planınız varsa, öncelik tarihleri hayati önem taşır. Beklemek, başkasına kapıyı açmaktır.
3. İzleyin ve Yönetin
Markayı almak yetmez; taklitçi ürünleri ve benzer domainleri izlemelisiniz. Dijital pazar çok hızlı hareket ediyor ve tescilinizi aktif olarak savunmazsanız markanızın değeri zamanla aşınır.
Fikri Varlık Stratejinizi Ürün Yol Haritanızla Uyumlu Hale Getirin
Yatırımcılar durum tespiti (due diligence) yaparken ilk baktıkları şeylerden biri fikri mülkiyet haklarınızdır. Temiz bir marka portföyü, yüksek değerleme ve hızlı kapanan yatırım turları demektir.
Sizde Indie bir geliştiriciyseniz, bir marka oluşturmaya çalışıyorsanız, ya da Startup olarak yatırım planları yapıyorsanız, Marqby ile tüm fikri varlık stratejinize birlikte çalışabiliriz. Markanızın müsait olup olmadığını kontrol etmek için dakikalarınızı ayırın. Marqby ile ücretsiz marka aramanızı şimdi başlatın.
Kaynaklar:
GitHub. 2024. "The State of the Octoverse 2024."
GithubOctoverse: AI leads Python to top language as the number of global developers surges
Product Hunt. 2024. "AI Product Launch Trends 2022-2024."
Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO). 2023. "World Intellectual Property Indicators 2023."
Amerika Birleşik Devletleri Patent ve Marka Ofisi (USPTO). 2024. "Trademark Electronic Search System (TESS)."
Y Combinator. 2024. "Winter 2024 Batch Insights."
Not: Yeniden markalaşma maliyet tahminleri, erken aşama startuplar için sektör ortalamalarına dayanır ve domain edinimi, tasarım güncellemeleri, pazarlama materyalleri ve fırsat maliyetini içerir. Gerçek maliyetler şirket büyüklüğüne ve pazara göre değişir.